Hvað mega kettir ekki borða?
Kettir eru forvitnir og það á líka við um mat, en margt sem þeim þykir gott er hvorki hollt né öruggt. Sum matvæli geta valdið alvarlegum skaða eða jafnvel dauða. Hér er listi yfir það sem á að halda frá köttum, raðað eftir hættu, og hvað á að gera ef illa fer.
Laukur, hvítlaukur og graslaukur
Laukur, hvítlaukur og graslaukur skemma rauð blóðkorn og geta valdið blóðleysi. Kettir eru sérstaklega viðkvæmir fyrir þessu.
Súkkulaði og koffín
Súkkulaði og koffín innihalda efni, meðal annars teóbrómín, sem eru eitruð köttum og geta valdið uppköstum, hröðum hjartslætti, skjálfta og krömpum.
Áfengi
Jafnvel lítið magn af áfengi getur valdið alvarlegum lifrar- og heilaskaða í köttum.
Xylitol
Xylitol er sætuefni sem finnst í mörgum sykurlausum vörum. Alvarlegustu áhrifin eru best skjalfest í hundum, en öruggast er að halda því alveg frá köttum líka.
Hrátt gerdeig
Hrátt gerdeig getur þanist út í maganum og valdið óþægindum eða alvarlegum meltingartruflunum.
Vínber og rúsínur
Vínber og rúsínur eru varhugaverð. Eituráhrifin, meðal annars nýrnabilun, eru best skjalfest í hundum en öruggast er að forðast þau alveg hjá köttum.
Of mikill fiskur
Of mikill fiskur, sérstaklega hrár, getur valdið B1-vítamínskorti. Hrár fiskur inniheldur ensím sem eyðir B1-vítamíni og fiskríkt fæði getur leitt til alvarlegra taugaeinkenna. Elding og niðursuða eyða ensíminu, svo hættan er einkum við hráan eða of mikinn fisk.
Hrá egg og hrátt kjöt
Hrá egg og hrátt kjöt geta innihaldið skaðlegar bakteríur eins og salmonellu eða E. coli og hrátt kjöt getur borið sníkjudýr.
Mjólk og mjólkurvörur
Þrátt fyrir vinsældir eiga margir fullorðnir kettir erfitt með að melta mjólk, sem getur valdið meltingartruflunum og niðurgangi.
Hnetur
Sérstaklega möndlur, pekanhnetur og valhnetur eru feitar og geta valdið magaóþægindum hjá köttum.
Lifur
Lítið magn af lifur er í lagi, en of mikil lifur getur valdið A-vítamíneitrun. Þetta byggist upp við reglulega lifrargjöf yfir vikur eða mánuði; einn biti er ekki hættulegur.
Hrein fita
Hrein fita getur valdið brisbólgu í köttum.
Tóbak og nikótín
Nikótín er eitrað köttum og getur valdið hröðum hjartslætti og öndun, skjálfta og í versta falli dauða.
Hundamatur
Hundamatur er ekki eitraður, en hann inniheldur ekki þá næringu sem kettir þurfa. Kötturinn er skyldubundin kjötæta og þarf næringarefni sem finnast aðeins í dýraafurðum, til dæmis tárín — skortur á táríni getur meðal annars valdið alvarlegum hjartasjúkdómi. Þess vegna hentar hvorki hundamatur né plöntufæði köttum.
Öryggisábending: Þótt það sé ekki matur er rétt að nefna að liljur eru stórhættulegar köttum. Jafnvel lítið magn, frjókorn af feldinum eða vatnið úr vasanum, getur valdið banvænni nýrnabilun.
Það er mikilvægt fyrir kattaeigendur að þekkja þessar hættur og halda sig við fæðu sem er sérstaklega ætluð köttum. Ráðfærðu þig við dýralækni ef þú ert í vafa.
Hvað á að gera ef kötturinn étur eitthvað hættulegt?
Ef þú heldur að kötturinn hafi étið eitthvað hættulegt skaltu bregðast strax við:
- Reyndu aldrei að láta köttinn kasta upp heima — kettir eru sérstaklega viðkvæmir og ekkert öruggt húsráð er til.
- Hafðu tafarlaust samband við dýralækni.
- Hafðu tilbúið hvað kötturinn át, hversu mikið og hvenær, og taktu umbúðirnar eða sýni með.
Heimildir
ASPCA – People Foods to Avoid Feeding Your Pets · Cornell Feline Health Center · Merck Veterinary Manual · VCA Animal Hospitals · Pet Poison Helpline.