Besti kattasandurinn — hvernig velur þú réttan?

Kattasandur er ekki bara kattasandur — tegundirnar eru ólíkar og rétti sandurinn skiptir máli fyrir bæði líðan kattarins og þrifin hjá þér. Hér berum við saman helstu gerðirnar, kosti þeirra og galla, og hvernig þú velur þann sem hentar best.

Helstu tegundir kattasands

• Klumpandi sandur (bentónít/leir): vinsælasta gerðin. Myndar fasta klumpa við raka svo auðvelt er að ausa upp daglega, góð lyktarvörn og ódýr. Getur þó rykað nokkuð og borist út fyrir kassann.
• Kísilsandur (kristal/silica): dregur vel í sig raka, heldur kassanum þurrum og rykar lítið. Hann klumpast hins vegar ekki — úrgangurinn er aðeins dreginn í sig í stað þess að fjarlægjast, svo sé ekki skipt reglulega og oft getur kassinn farið að lykta illa. Sumir kettir kunna auk þess illa við áferðina og hann er í dýrari kantinum.
• Tófú- og plöntusandur: klumpast vel, rykar lítið og er niðurbrjótanlegur og umhverfisvænn — má oft sturta niður í litlu magni. Mettast hraðar en leir eða kísill, er í dýrari kantinum og getur myglað ef hann geymist rakur.
• Viðarsandur (kögglar): náttúrulegur, mjög ryklítill og mjúkur undir loppur — hentar vel kettlingum og viðkvæmum köttum. Lyktarvörnin er veikari og skipta þarf oftar um.
• Pappírssandur: Umhverfisvænn og ryklítill, gerður úr endurunnum pappír og mjúkur. Hann klumpast síður og lyktarvörnin er veikari en hjá leir og kísli.
• Ilmandi sandur (t.d. með lavender): á að fela lykt fyrir okkur mannfólkið, en getur haft öfug áhrif. Sterk ilmefni eru ein algengasta ástæða þess að kettir hætta að nota kassann og geta ert viðkvæm öndunarfæri þeirra. Atferlisfræðingar mæla fremur með ilmlausum sandi og tíðari upphreinsun.

Rannsóknir á vali katta sýna að flestir kettir kjósa fínkornóttan, klumpandi leirsand fram yfir aðrar gerðir — og ilmlausan. Kettir eru næmir fyrir áferð, svo mjúkur og fínn sandur fellur best í kramið.

Hvernig velur þú réttan sand?

Það er enginn einn sandur sem hentar öllum — veldu út frá kettinum og aðstæðum:

• Kettlingar: forðastu klumpandi leirsand — kettlingar leika sér í sandinum og geta gleypt hann, og bentónít þenst mikið út í maga og getur valdið stíflu. Veldu frekar mjúkan, ryklítinn sand eins og viðar- eða pappírssand þar til kettlingurinn eldist.
• Mörg kattaheimili: Sterk klumpun og góð lyktarvörn — klumpandi leir eða kísill halda best í við álagið.
• Ofnæmi eða öndunarnæmi (kattar eða eiganda): rykminnstu gerðirnar, kísill eða pappír.
• Umhverfissjónarmið: Tófú, viður eða pappír eru niðurbrjótanleg og endurnýjanleg.
• Lyktin skiptir mestu: góður klumpandi leir sem þú hreinsar daglega — með því að fjarlægja úrganginn alveg heldurðu lyktinni best í skefjum.

Mundu að besti sandurinn er sá hreinasti sem kötturinn vill nota — dagleg upphreinsun skiptir meira máli fyrir lykt og vellíðan en tegundin sjálf. Almenna reglan er einn kassi á hvern kött auk eins til vara, á rólegum stað. Prófaðu þig áfram — það getur tekið nokkrar tilraunir að finna sandinn sem bæði þú og kötturinn eruð sátt við.

Heimildir

IAABC Foundation Journal – litter-preference rannsókn · International Cat Care · Vetstreet.