Hárlos hjá köttum: hvað er eðlilegt og hvenær er ástæða til að hafa áhyggjur?

Allir kettir nema hárlausar tegundir fara úr hárum, og flestir fella meira á vorin og á haustin. Það er alveg eðlilegt og kallar ekki á annað en að bursta aðeins oftar. Öðru máli gegnir um hárlos sem skilur eftir sig bera bletti, þynnir feldinn áberandi á ákveðnum stöðum eða sem kláði og breytingar á húðinni fylgja. Þá er þetta orðið einkenni frekar en feldskipti, og á sér nánast alltaf orsök sem hægt er að finna og meðhöndla.

Eðlileg feldskipti eða hárlos?

Eðlileg feldskipti eru jöfn yfir allan skrokkinn, húðin undir er heil og köttinn klæjar ekki. Innikettir í upphituðu húsnæði fella oft jafnt og þétt allt árið frekar en eftir árstíðum, og það er líka eðlilegt.

Hárlos sem ástæða er til að skoða lítur öðruvísi út. Þá sérðu afmarkaða bera eða þunnhærða bletti, oft samhverfa, gjarnan á kviðnum, innan á lærunum, á bakinu við skottrótina eða á framloppunum. Hárin eru oft brotin frekar en að þau losni við rótina, og það er merki um að kötturinn sé sjálfur að sleikja eða naga feldinn af sér. Húðin getur verið rauð, með hrúðri eða flögnuð, eða með litlum bólum. Og kötturinn klórar sér, sleikir sig eða nagar meira en venjulega, stundum bara þegar enginn sér til.

Algengustu orsakirnar

Sníkjudýr eru oftast það fyrsta sem grunur fellur á. Flær, maurar og lús valda kláða og kötturinn sleikir og klórar feldinn af sér. Flóaofnæmi getur valdið miklu hárlosi út frá örfáum bitum, og dýralæknir sér sníkjudýr sem þú sérð ekki með berum augum. Við eigum flóadropa fyrir ketti, flóadropa fyrir kettlinga og flóaól.

Ofnæmi fyrir fæðu, frjókornum, rykmaurum eða einhverju öðru í umhverfinu er næsta skýring. Hárlosið kemur þá af því að kötturinn sleikir sig vegna kláðans, og húðin er oft bólgin.

Svo er það streita. Kettir róa sig með því að snyrta sig, og breytingar á heimilinu, nýtt dýr, flutningar, barn eða breytt rútína, geta orðið til þess að kötturinn sleikir sama staðinn þar til hann er orðinn ber, oftast á kviðnum og innan á lærunum. Þessi greining kemur yfirleitt síðast, þegar aðrar orsakir hafa verið útilokaðar.

Hringormur, sem á ensku heitir ringworm, er sveppasýking en ekki ormur. Sýkingin veldur kringlóttum, hreistruðum og berum blettum, oft á höfði, eyrum og loppum, og hún smitast í fólk, sérstaklega börn. Þess vegna þarf hún greiningu og meðferð hjá dýralækni.

Verkir koma líka við sögu. Köttur með verk í lið eða í þvagfærum sleikir stundum staðinn yfir verknum þar til hann verður ber, og hjá eldri köttum getur hárlos á einum stað verið fyrsta merkið um að eitthvað sé að. Hormónatengdar orsakir eru sjaldgæfari hjá köttum en hundum en koma fyrir, og þá er tekið á því hjá dýralækni.

Hvað getur þú gert heima?

Burstaðu köttinn reglulega, feldmikla ketti daglega og feldminni nokkrum sinnum í viku. Það dregur úr lausum hárum, hárboltum og flókum, og þú finnur breytingar á húðinni snemma. Mjúkur bursti eða gúmmíhanski hentar viðkvæmri húð og greiða nær flókunum úr. Skoðaðu húðina um leið og leitaðu að roða, hrúðri, svörtum kornum í feldinum, sem er flóaskítur, eða litlum sárum.

Fóðrið skiptir máli fyrir feldinn. Vandað fóður með nægu dýrapróteini og ómega-3 fitusýrum styrkir bæði húð og feld. Ef þig grunar fæðuóþol er það greint í samráði við dýralækni með útilokunarfæði, ekki með því að prófa sig áfram með mismunandi tegundir.

Reyndu líka að minnka streitu. Fastir matmálstímar, hátt sæti til að horfa úr, klórustaur, felustaðir og rólegur leikur á hverjum degi gera sitt. Ferómóngjafar í innstungu hjálpa sumum köttum. Og haltu sníkjudýravörn við eftir ráðleggingum dýralæknis, með réttri vöru og réttu millibili.

Hvenær á að fara til dýralæknis?

Pantaðu tíma ef berir blettir stækka eða þeim fjölgar, ef hárlosið kemur skyndilega, ef húðin er rauð, með hrúðri eða blæðandi, ef köttinn klæjar stöðugt eða hann sleikir sama staðinn stanslaust, eða ef hárlosinu fylgir breyting á matarlyst, þyngd, drykkju eða hegðun. Kringlóttir, hreistruðir blettir eru sérstök ástæða til að drífa sig, ekki síst ef einhver á heimilinu er líka kominn með útbrot.

Dýralæknirinn byrjar yfirleitt á að útiloka sníkjudýr og sveppasýkingu með einföldum prófum, skoðar svo ofnæmi og að lokum streitu. Flestar orsakir hárloss hjá köttum er auðvelt að meðhöndla þegar þær hafa fundist, og feldurinn vex aftur.

Algengar spurningar

Af hverju er kötturinn minn með skallablett á kviðnum?

Ber kviður og innanverð læri eru dæmigert mynstur fyrir kött sem sleikir sig of mikið, hvort sem það er vegna kláða af ofnæmi eða sníkjudýrum, vegna streitu eða vegna verkja. Dýralæknir finnur hvað af þessu á við.

Er eðlilegt að kötturinn fari mikið úr hárum á haustin?

Já. Vor og haust eru feldskiptatímar. Útikettir fara úr hárum í skýrari skorpum en innikettir fella oft jafnt allt árið. Jafnt hárlos án skallabletta er eðlilegt og þá dugar að bæta við burstun.

Getur fóðrið valdið hárlosi?

Já, og það með tvennum hætti. Fæðuofnæmi veldur kláða og kötturinn sleikir sig, og lélegt fóður með litlu dýrapróteini og litlu af fitusýrum gefur þunnan og mattan feld. Vandað fóður og ómega-3 bæta feldinn á nokkrum vikum eða mánuðum.

Heimildir

International Cat Care: Over-grooming in cats · VCA Animal Hospitals: Compulsive Disorders in Cats · VCA: Ringworm in Cats · VCA: Nutrition, Skin and Cats · PDSA: Alopecia (fur loss) in cats · Cornell Feline Health Center: Feline skin diseases

Þessi grein er almennur fróðleikur og kemur ekki í stað skoðunar dýralæknis.